Fundada no ano 1828, a Banda Artística de Merza é a agrupación popular máis antiga de Galicia. O primeiro director do que se ten constancia foi Anselmo González ó que sucedería o seu neto Roxelio Otero. Baixo a batuta deste director, no ano 1930, a banda dividiuse en dúas agrupacións, orixinando así a Banda Vella dirixada polo citado mestre e por Mariano Rodríguez; e a Banda Nova dirixida por Ramón Sueiro e Manuel Blanco. O 13 de xullo de 1939 e coa dirección de Xesús Cao González vólvense a xuntar ámbalas dúas formacións.

         Ó longo da súa dilatada traxectoria foron moitos os directores que pasaron pola Artística, entre os máis destacados figuran: Xosé Fiuza, Francisco Beristain, Enrique González, Rafael Aladrén, Feliciano Cagide, Francisco Ortega, Enrique García Rey, Antonio Castro, Amadeo Valero (subdirector da Banda del Generalísimo), Antonio Amigo, Alejandro del Río, Miguel de Santiago, Vicente Paniagua, Xurxo Guzmán, Serge Fortín e José Rodríguez Ramos, actual director.

         Do mesmo xeito interveñen diferentes directores convidados coma Marcel Van Bree, Carlos Seráns, Xosé Casal ou Xosé Manuel Collazo.

         A Banda Artística de Merza ten actuado ó longo de toda a xeografía galega, Asturias, Valencia, Cantabria e Portugal; sen esquencer as xiras realizadas por Venezuela nos anos 1982 e 1992, e por Arxentina no ano 2000.

         Participa asiduamente en festivais e certámenes de recoñecido prestixio coma son os de Vigo, Cangas, Santiago de Compostela, Ourense, Lalín, Vila de Cruces, Catoira, Castrelo, Gres, Ordes, Meaño, Boqueixón, Monçao e Trofa (Portugal), Valencia, O Rosal, Valadares... así coma en gravacións para programas de Radio e Televisión de Galicia. En 1981 edita o seu primeiro disco titulado Bandas Galegas, no ano 1998 o seu primeiro CD 171 Anos de Tradición Musical e no ano 2003 o seu segundo CD Aniversario.

         Entre os premios acadados por esta banda, cabe destacar os seguintes:
  • Primeiro premio no Certame de Bandas de Música de Santiago de Compostela no ano 1912.
  • Terceiro premio no Certame de Cangas no ano 1985.
  • Terceiro premio no Certame Celta celebrado en Vigo no ano 1986.
  • Terceiro premio no Certame de bandas de Lalín no ano 1990.
  • Mención Honorífica no Primeiro Certame Galego de bandas de música populares, realizado pola Consellería de Cultura da Xunta de Galicia e a compañía RTVG no ano 1995.
  • Segundo premio na Sección Segunda do Certamen Internacional de Bandas de Música Ciudad de Valencia no ano 2002.
  • Primeiro premio e Mención de Honra na Sección Primeira do II Certame Provincial de Bandas de Música da Excma. Deputación Provincial de Pontevedra no ano 2002.
  • Premio da Cultura do Concello de Vila de Cruces no ano 2003.
  • Primeiro Premio na Sección Primeira do III Certame Provincial de Bandas de Música da Excma. Deputación Provincial de Pontevedra no ano 2003.
  • Primeiro Premio e Mención de Honra na Sección Especial do IV Certame Provincial de Bandas de Música da Excma. Deputación Provincial de Pontevedra no ano 2004.
  • Primeiro Premio, Mención de Honra e Trofeo Vila D'Altea na Sección Primeira do XXXIII Certamen Internacional de Bandas de Música Vila D`Altea no ano 2004.
  • Primeiro premio e Mención de Honra na Sección Especial do VI Certame Provincial de Bandas de Música da Excma. Deputación Provincial de Pontevedra no ano 2006.
  • Primeiro Premio, Mención de Honra e Trofeo Vila D'Altea na Sección Primeira do XXXV Certamen Internacional de Bandas de Música Vila D`Altea no ano 2006.
  • Primeiro Premio na Sección Especial do I Certamen Galego de Bandas de Música celebrado no Auditorio de Galicia (Santiago de Compostela) no ano 2007.
  • Segundo Premio na Sección Especial do VIII Certamen Provincial de Bandas de Música da Excma. Deputación Provincial de Pontevedra no ano 2008.
  • Segundo Premio na Sección Primeira do XXXVII Certamen Internacional de Bandas de Música Vila D´Altea no ano 2008.
         A finais dos anos 70 comenza a traballar a Escola de Música da Banda, que nun principio contaba con dous mestres: Amadeo Valero e Ramón Guzmán. Na actualidade, e en colaboración co Concello de Vila de Cruces, conta cun claustro de 14 profesores que atenden a máis de 100 alumnos, garantizando así a actividade musical. Dende a escola poténciase, ademáis do traballo individual, a asistencia a cursos, a creación de grupos de cámara, becas de estudio e a Banda Xuvenil da Artística de Merza, como reflexo do traballo realizado por mestres e alumnos.

         Hoxe en día a Banda Artística de Merza ten federados máis de 100 músicos, moitos deles profesionais, e está considerada unha das mellores a máis atractivas da Comunidade Autónoma Galega.
 
 
 
Galego | Castellano | English